Julian Marchlewski

Działacz ruchu robotniczego, ekonomista, publicysta
17.05.1866 22.03.1925 Włocławek

Biografia

Julian Baltazar Józef Marchlewski urodził się 17 maja 1866 roku we Włocławku, w rodzinie kupca zbożowego Józefa Franciszka i Augusty z domu Rückersfeldt. Ojciec, pochodzący ze szlachty zagrodowej z okolic Grudziądza, początkowo dorobił się fortuny, ale później zubożał i został właścicielem hotelu. Matka była guwernantką z Westfalii, dzięki czemu dom był dwujęzyczny - polski i niemiecki.

Marchlewski ukończył trzy klasy gimnazjum we Włocławku, a następnie kontynuował naukę w Warszawie, gdzie już w latach 1884-1885 należał do tajnego kółka marksistowskiego związanego z partią Proletariat. W 1887 roku rozpoczął pracę jako farbiarz, a w jego mieszkaniu doszło do zawiązania partii „II Proletariat”. Był także współzałożycielem Związku Robotników Polskich w 1889 roku.

W 1890 roku wyjechał do Niemiec i Szwajcarii, gdzie studiował prawo na Uniwersytecie w Zurychu i w 1896 roku uzyskał doktorat na podstawie dysertacji o fizjokratyzmie w Polsce. W tym czasie zbliżył się do Róży Luksemburg i innych działaczy socjaldemokratycznych, współredagował pismo „Sprawa Robotnicza”. Po powrocie do kraju był więziony w Cytadeli Warszawskiej, a w 1893 roku współzakładał Socjaldemokrację Królestwa Polskiego (późniejszą SDKPiL).

Działalność polityczna i wydawnicza Marchlewskiego była intensywna - redagował „Czerwony Sztandar” i „Przegląd Socjalistyczny”, a w 1902 roku wraz z Parvusem założył wydawnictwo w Monachium, publikując m.in. dzieła Stefana Żeromskiego i Maksyma Gorkiego. Uczestniczył w rewolucji 1905 roku, był więziony w twierdzy modlińskiej. Po rewolucji działał w Niemczech, należał do SPD i współtworzył Związek Spartakusa - zalążek Komunistycznej Partii Niemiec.

W 1918 roku wyjechał do Rosji Radzieckiej, gdzie pełnił funkcje dyplomatyczne i był współtwórcą Kominternu. W 1920 roku stanął na czele Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski (Polrewkomu) w Białymstoku, opowiadając się przeciwko narzucaniu komunizmu Polsce siłą. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej pełnił funkcje w dyplomacji radzieckiej, był rektorem Komunistycznego Uniwersytetu Mniejszości Narodowych Zachodu i przewodniczącym Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom.

Zmarł 22 marca 1925 roku w Bogliasco we Włoszech. Jego prochy spoczęły pierwotnie w Berlinie, a w 1950 roku zostały przeniesione na Powązki Wojskowe w Warszawie.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Współzałożyciel partii II Proletariat i Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy
Przewodniczący Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski w 1920 roku
Współzałożyciel Kominternu i Związku Spartakusa
Uzyskał tytuł doktora nauk prawnych na Uniwersytecie w Zurychu
Pierwszy rektor Komunistycznego Uniwersytetu Mniejszości Narodowych Zachodu w Moskwie

Ciekawostki

Był poliglotą i tłumaczył „Pamiętniki” Jana Chryzostoma Paska na język niemiecki
Miał pseudonim „Baltazar z Kujaw”, nawiązujący do jego pochodzenia
Jego bratanek Teodor Marchlewski był rektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1948-1956

Udostępnij