Leon Paweł Teodor Marchlewski

Chemik, biochemik, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
15.12.1869 16.01.1946 Włocławek

Biografia

Leon Paweł Teodor Marchlewski urodził się 15 grudnia 1869 roku we Włocławku, w rodzinie kupca zbożowego Józefa Marchlewskiego i Emilii Augusty z domu Rückersfeldt. Jego bratem był Julian Marchlewski, działacz komunistyczny. Dzieciństwo spędził we Włocławku, gdzie ukończył szkołę podstawową, a następnie kontynuował naukę w gimnazjum w Warszawie. Już w młodości zainteresował się chemią, pogłębiając wiedzę pod okiem Napoleona Milicera w Muzeum Przemysłu i Rolnictwa.

W 1888 roku wyjechał do Zurychu, gdzie studiował na politechnice, uzyskując tytuł chemika technicznego w 1890 roku. Po studiach pracował jako asystent profesora Jerzego Lungego, a w 1892 roku obronił doktorat na Uniwersytecie w Zurychu. Następnie wyjechał do Anglii, gdzie współpracował z chemikiem Edwardem Schunckiem, prowadząc badania nad barwnikami i cukrami. W latach 1896-1899 kierował laboratorium w fabryce w Clayton oraz wykładał chemię organiczną w Manchester Institute of Technology.

W 1900 roku powrócił do Polski, gdzie nostryfikował doktorat i habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracował jako inspektor w zakładzie badań środków spożywczych, a od 1901 roku wykładał na UJ. W 1906 roku został profesorem zwyczajnym chemii lekarskiej i kierownikiem Zakładu Chemii Lekarskiej. Pełnił funkcje dziekana Wydziału Lekarskiego (1913-1914, 1925-1926) oraz rektora UJ (1926-1928). W latach 1917-1919 organizował Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach i w Bydgoszczy, a w 1920 roku współtworzył wytwórnię surowicy przeciwko księgosuszowi, co przyczyniło się do zwalczenia epidemii.

Jego badania koncentrowały się na chemii chlorofilu i hemoglobiny, odkrywając podobieństwa w ich budowie porfirynowej. Był pionierem w zastosowaniu spektrofotometrii UV do analizy strukturalnej. Opublikował ponad 200 prac naukowych, w tym podręczniki i monografie. Działał też społecznie, będąc pierwszym prezesem polskiej YMCA (od 1923 roku) oraz członkiem PSL "Piast" i Stronnictwa Ludowego. W latach 1928-1935 zasiadał w Senacie II RP. Zmarł 16 stycznia 1946 roku w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Odkrycie podobieństwa porfirynowego szkieletu chlorofilu i hemoglobiny
Organizacja Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach
Pełnienie funkcji rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1926-1928
Bycie pierwszym prezesem YMCA w Polsce
Dwukrotna nominacja do Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny

Ciekawostki

Jego bratem był Julian Marchlewski, działacz komunistyczny i współzałożyciel II Proletariatu.
W młodości pracował z Napoleonem Milicerem, wybitnym chemikiem, który wpłynął na jego rozwój naukowy.
Zakupił niewielkie gospodarstwo wiejskie w Konarach, co zainspirowało go do działalności w ruchu ludowym.

Udostępnij